Hoe zorg je ervoor dat een fotobespreking leerzaam én inspirerend is? Dat was de centrale vraag tijdens de bijeenkomst van Klik & Connect op 30 juli.

Veel fotoclubs herkennen dezelfde uitdagingen: vaak zijn het steeds dezelfde mensen die het woord nemen, terwijl anderen nauwelijks iets zeggen. Feedback blijft soms te voorzichtig en de rol van de gespreksleider is niet altijd eenvoudig. Tijd dus om eens naar een andere aanpak te kijken.

Deze avond maakten we kennis met de Bono-hoedjesmethode, een gespreksvorm waarbij iedere deelnemer vanuit een eigen invalshoek naar een foto kijkt. Bob, die zich uitgebreid in deze methode heeft verdiept, begeleidde de eerste bespreking.

Al snel werd duidelijk dat deze werkwijze iets bijzonders doet. De vaste rolverdeling zorgt ervoor dat iedereen een bijdrage levert en dat deelnemers bewuster kijken én beter naar elkaar luisteren. Het gesprek gaat niet alleen over techniek of compositie, maar vooral over de betekenis van een foto, de keuzes van de maker en de emotie die een beeld oproept.

Natuurlijk heeft de methode ook aandachtspunten. Het bespreken van één foto kost relatief veel tijd en soms wil je iets zeggen dat niet binnen jouw ‘hoed’ past. Toch waren we het erover eens dat juist de verdieping en de verschillende perspectieven deze manier van bespreken bijzonder waardevol maken. Bovendien zijn er mogelijkheden om de methode aan te passen, bijvoorbeeld door minder hoeden te gebruiken of te kiezen voor een vereenvoudigde versie.

Uit nieuwsgierigheid hebben we dezelfde foto ook laten analyseren door AI. Dat leverde een interessante vergelijking op. Waar AI vooral technische en beschrijvende feedback geeft, bleek de Bono-methode veel beter in staat om samen op zoek te gaan naar betekenis, interpretatie en het verhaal achter de foto. En juist daarin zit volgens ons de echte meerwaarde van een fotobespreking.

Klik & Connect gaat de komende maanden verder met het verkennen van nieuwe bespreekmethoden. Tijdens de volgende bijeenkomst, op 3 september, staat de Mandersdriehoek centraal. We zijn benieuwd welke nieuwe inzichten die methode weer zal opleveren.

Wordt vervolgd!

De innovatiegroep Klik & Connect heeft in juni opnieuw verschillende manieren verkend om foto’s te bespreken. Eind juli gaan we hiermee in de praktijk aan de slag om te ervaren welke vormen het beste werken. Natuurlijk houden we jullie op de hoogte van onze bevindingen.

Daarnaast denken we na over hoe we deze kennis en ervaringen met iedereen binnen de Fotobond kunnen delen. Heb je daar goede ideeën over of wil je meedenken? Dan ben je van harte welkom!

Binnen de innovatiegroep wordt bovendien hard gewerkt aan verschillende thema’s, waaronder AI, software en fotografie. We bevinden ons midden in de Brainportregio Eindhoven, een omgeving waar innovatie en technologische kennis volop aanwezig zijn. Dat biedt mooie kansen om kennis uit te wisselen en nieuwe ontwikkelingen te volgen.

Lees hieronder meer over de ontwikkelingen rondom AI, software en fotografie.

Mocht het toch te ingewikkeld voor je klinken, er volgt in de toekomst meer info.

 

vrijdag 3 juli 2026, Peter van den Hamer

AI, Software en Fotografie

Artificial Intelligence gaat sinds een paar jaar zo hard dat ik vandaag voor het eerst een kennismodel gebruikte (Anthropic Claude “Fable” model) dat vorige week nog onder een embargo van de Amerikaanse overheid viel wegens misbruikrisico. En de beurskoersen stijgen momenteel meer op basis van AI-verwachtingen dan door zaken als oorlogen of klimaatproblemen.

Als AI werkgroepje binnen Klik en Connect Innovatie kijken wij momenteel niet naar het manipuleren/genereren van plaatjes — dat verzandt al snel in een discussie over ethiek en de grenzen van fotografie.

Het gaat hier om Large Language Models. Die zijn beroemd geworden door ChatGPT (al lijken juist anderen geld mee te kunnen verdienen). Mensen gebruiken een dergelijk chatprogramma vaak als alternatief voor Google Search — je krijgt één consistent antwoord in plaats van een lijst met bronnen die je zelf moet beoordelen. Dat scheelt moeite, maar dat ene antwoord kan juist verkeerd zijn.

In dit post-chattijdperk help het gebruiken steeds grotere rekenmodellen nauwelijks meer. en gaat het vooral richting Agentic AI: software die dingen op basis van LLM kennis voor je regelt in plaats van er alleen over te babbelen. Drie fotografie-en-AI-voorbeelden waar wij mee bezig zijn:

• Peter van Gils heeft een werkende “fotografiecoach”: je uploadt een foto, en op Anthropic’s “Claude” servers wordt een analyse gemaakt op basis van instructies van PvG. Het resultaat komt aardig over als feedback van een mentor of jury (“horizon mag wat hoger”, zelfs “overweeg dat Lightroom schuifje op 1,5 te zetten”, “sterk sfeerbeeld”). Kernvraag: is die mening meer of minder gedegen dan mensenwerk, en waarom zou je het bespreekproces sowieso aan software willen uitbesteden?

• Dick Mandemaker bouwt demosoftware om foto’s online te delen. Om die software te maken (Replit) babbel je over wat de website moet kunnen en hoe het eruit moet zien. Hierbij bemoeit men zich expliciet niet met hoe de onderliggende techniek werkt (“vibe coding”). De droom: iedereen kan maatwerksoftware realiseren. Althans software met beperkte complexiteit, liefst alleen prototypes. Risico: de LLM heeft geleerd van bestaande websites, waardoor het gauw onbedoeld plagiaat van andermans software wordt, of op zijn minst zwaar beïnvloed is door wat een ander op dit gebied toevallig gemaakt heeft.

• Peter van den Hamer gebruikt AI om zijn softwareproject (Photo Club Hub) te ontwikkelen. Claude Code kan technische plannen opstellen, de plannen uitvoeren, en het resultaat testen. Maar ook zelfstandig een bug uitzoeken en oplossen. AI heeft hierbij het niveau van een slimme, ervaren programmeur. Maar je moet hierbij wel de AI regelmatig aan- en bijsturen. En net als bij een zelfrijdende Tesla blijft de mens in serieuze softwareprojecten zelf verantwoordelijk voor wat wij en de AI samen doen. Dat levert minstens een factor 2 productiviteitswinst op, maar is ook in staat om werk te doen die je zonder die expertise zou vermijden.