Hoe zorg je ervoor dat een fotobespreking leerzaam én inspirerend is? Dat was de centrale vraag tijdens de bijeenkomst van Klik & Connect op 30 juli.

Veel fotoclubs herkennen dezelfde uitdagingen: vaak zijn het steeds dezelfde mensen die het woord nemen, terwijl anderen nauwelijks iets zeggen. Feedback blijft soms te voorzichtig en de rol van de gespreksleider is niet altijd eenvoudig. Tijd dus om eens naar een andere aanpak te kijken.

Deze avond maakten we kennis met de Bono-hoedjesmethode, een gespreksvorm waarbij iedere deelnemer vanuit een eigen invalshoek naar een foto kijkt. Bob, die zich uitgebreid in deze methode heeft verdiept, begeleidde de eerste bespreking.

Al snel werd duidelijk dat deze werkwijze iets bijzonders doet. De vaste rolverdeling zorgt ervoor dat iedereen een bijdrage levert en dat deelnemers bewuster kijken én beter naar elkaar luisteren. Het gesprek gaat niet alleen over techniek of compositie, maar vooral over de betekenis van een foto, de keuzes van de maker en de emotie die een beeld oproept.

Natuurlijk heeft de methode ook aandachtspunten. Het bespreken van één foto kost relatief veel tijd en soms wil je iets zeggen dat niet binnen jouw ‘hoed’ past. Toch waren we het erover eens dat juist de verdieping en de verschillende perspectieven deze manier van bespreken bijzonder waardevol maken. Bovendien zijn er mogelijkheden om de methode aan te passen, bijvoorbeeld door minder hoeden te gebruiken of te kiezen voor een vereenvoudigde versie.

Uit nieuwsgierigheid hebben we dezelfde foto ook laten analyseren door AI. Dat leverde een interessante vergelijking op. Waar AI vooral technische en beschrijvende feedback geeft, bleek de Bono-methode veel beter in staat om samen op zoek te gaan naar betekenis, interpretatie en het verhaal achter de foto. En juist daarin zit volgens ons de echte meerwaarde van een fotobespreking.

Klik & Connect gaat de komende maanden verder met het verkennen van nieuwe bespreekmethoden. Tijdens de volgende bijeenkomst, op 3 september, staat de Mandersdriehoek centraal. We zijn benieuwd welke nieuwe inzichten die methode weer zal opleveren.

Wordt vervolgd!

De innovatiegroep Klik & Connect heeft in juni opnieuw verschillende manieren verkend om foto’s te bespreken. Eind juli gaan we hiermee in de praktijk aan de slag om te ervaren welke vormen het beste werken. Natuurlijk houden we jullie op de hoogte van onze bevindingen.

Daarnaast denken we na over hoe we deze kennis en ervaringen met iedereen binnen de Fotobond kunnen delen. Heb je daar goede ideeën over of wil je meedenken? Dan ben je van harte welkom!

Binnen de innovatiegroep wordt bovendien hard gewerkt aan verschillende thema’s, waaronder AI, software en fotografie. We bevinden ons midden in de Brainportregio Eindhoven, een omgeving waar innovatie en technologische kennis volop aanwezig zijn. Dat biedt mooie kansen om kennis uit te wisselen en nieuwe ontwikkelingen te volgen.

Lees hieronder meer over de ontwikkelingen rondom AI, software en fotografie.

Mocht het toch te ingewikkeld voor je klinken, er volgt in de toekomst meer info.

 

vrijdag 3 juli 2026, Peter van den Hamer

AI, Software en Fotografie

Artificial Intelligence gaat sinds een paar jaar zo hard dat ik vandaag voor het eerst een kennismodel gebruikte (Anthropic Claude “Fable” model) dat vorige week nog onder een embargo van de Amerikaanse overheid viel wegens misbruikrisico. En de beurskoersen stijgen momenteel meer op basis van AI-verwachtingen dan door zaken als oorlogen of klimaatproblemen.

Als AI werkgroepje binnen Klik en Connect Innovatie kijken wij momenteel niet naar het manipuleren/genereren van plaatjes — dat verzandt al snel in een discussie over ethiek en de grenzen van fotografie.

Het gaat hier om Large Language Models. Die zijn beroemd geworden door ChatGPT (al lijken juist anderen geld mee te kunnen verdienen). Mensen gebruiken een dergelijk chatprogramma vaak als alternatief voor Google Search — je krijgt één consistent antwoord in plaats van een lijst met bronnen die je zelf moet beoordelen. Dat scheelt moeite, maar dat ene antwoord kan juist verkeerd zijn.

In dit post-chattijdperk help het gebruiken steeds grotere rekenmodellen nauwelijks meer. en gaat het vooral richting Agentic AI: software die dingen op basis van LLM kennis voor je regelt in plaats van er alleen over te babbelen. Drie fotografie-en-AI-voorbeelden waar wij mee bezig zijn:

• Peter van Gils heeft een werkende “fotografiecoach”: je uploadt een foto, en op Anthropic’s “Claude” servers wordt een analyse gemaakt op basis van instructies van PvG. Het resultaat komt aardig over als feedback van een mentor of jury (“horizon mag wat hoger”, zelfs “overweeg dat Lightroom schuifje op 1,5 te zetten”, “sterk sfeerbeeld”). Kernvraag: is die mening meer of minder gedegen dan mensenwerk, en waarom zou je het bespreekproces sowieso aan software willen uitbesteden?

• Dick Mandemaker bouwt demosoftware om foto’s online te delen. Om die software te maken (Replit) babbel je over wat de website moet kunnen en hoe het eruit moet zien. Hierbij bemoeit men zich expliciet niet met hoe de onderliggende techniek werkt (“vibe coding”). De droom: iedereen kan maatwerksoftware realiseren. Althans software met beperkte complexiteit, liefst alleen prototypes. Risico: de LLM heeft geleerd van bestaande websites, waardoor het gauw onbedoeld plagiaat van andermans software wordt, of op zijn minst zwaar beïnvloed is door wat een ander op dit gebied toevallig gemaakt heeft.

• Peter van den Hamer gebruikt AI om zijn softwareproject (Photo Club Hub) te ontwikkelen. Claude Code kan technische plannen opstellen, de plannen uitvoeren, en het resultaat testen. Maar ook zelfstandig een bug uitzoeken en oplossen. AI heeft hierbij het niveau van een slimme, ervaren programmeur. Maar je moet hierbij wel de AI regelmatig aan- en bijsturen. En net als bij een zelfrijdende Tesla blijft de mens in serieuze softwareprojecten zelf verantwoordelijk voor wat wij en de AI samen doen. Dat levert minstens een factor 2 productiviteitswinst op, maar is ook in staat om werk te doen die je zonder die expertise zou vermijden.

De eerste bijeenkomst van de tweedaagse workshop beeldanalyse door Toon van Hoof zit erop – en wat een goede start was het! Deze workshop is een mooie samenwerking tussen Fotobond Oost Brabant en Pennings Foundation, als vervolg op de inspiratiedag van oktober 2025.

Tijdens die dag werd al snel duidelijk: er is veel behoefte om eigen werk te bespreken en zo verder te groeien als fotograaf. Geen verrassing dus dat de workshop razendsnel vol zat. En terecht – de eerste dag was leerzaam, inspirerend en zat vol inzichten waar de deelnemers meteen mee aan de slag kunnen.

De workshop stond open voor zowel leden als niet-leden, waarbij fotobondsleden profiteerden van een fijne korting van €35. Volgende maand volgt het tweede deel, waarin deelnemers hun eigen werk meenemen voor bespreking. Dat belooft opnieuw een boeiende sessie te worden!

In april gaan we verder met het ontwikkelen van praktische tools die clubs kunnen helpen bij het bespreken van foto’s. Wordt vervolgd!

Na het succes van onze inspiratiedag zijn we vol energie verder gegaan met de Hub én onze individuele leden. En dat werpt z’n vruchten af! De Klik & Connect-app groeit gestaag en vindt inmiddels zelfs zijn weg buiten onze regio. Dus: heb je ’m nog niet? Meld je aan!

Een mooi voorbeeld: een Eindhovense fotoclub gaat met een thematische subgroep aan de slag en wil dit later regionaal uitbreiden. Precies daar laat de app zien hoe handig en verbindend hij kan zijn.

Ook de individuele leden kwamen weer samen — dit keer online. Deze ontmoetingen leveren telkens waardevolle input op: wat missen leden binnen de clubs? En welke mogelijkheden zien zij om samen te exposeren? In het verslag lees je hier meer over.

We hebben daarnaast besproken hoe het verder gaat nu er geen extra subsidie meer is. Goed nieuws: de groep gaat door! Onder een nieuwe naam:
Klik & Connect Innovatiegroep. De naam zegt eigenlijk alles.

Wordt vervolgd! En heb jij leuke ideeën, wensen of plannen? Laat vooral van je horen via het bekende e-mailadres — we horen graag van je.

⸻

Portfolio bespreking, – vervolg op de inspiratie dag

Als vervolg op de inspiratie dag organiseren we een portfolio bespreking.

Naar aanleiding van de Inspiratiedag voor (amateur)fotografen die Pennings Foundation 12 oktober 2025 organiseerde samen met Fotobond Brabant Oost bleek er bij veel fotografen behoefte aan verdieping in hun werk.  

Pennings Foundation en Fotobond Brabant Oost bieden nu een vervolgtraject aan in de vorm van de workshop Beeldanalyse, gegeven door Toon van Hoof. 

De workshop Beeldanalyse bestaat uit 2 sessies: Zondag 29 maart 2026 (theorie) en zondag 26 april 2026 (werkbespreking), beide keren van 9.30 uur tot 12.30 uur. Meer informatie en aanmelden vind je via de link.
Voor leden van Fotobond Oost-Brabant is deelname tegen een gereduceerd tarief.

Na ons vorige stukje kregen we nóg meer mooie voorbeelden binnen van wat je kunt oppikken bij een bezoek aan een andere fotoclub. Het blijkt telkens weer: een avond meekijken geeft nieuwe energie én handige ideeën om thuis mee aan de slag te gaan.

Dit keer namen bezoekers bijvoorbeeld het volgende mee:

· Even pauze nemen – een pauze tijdens de bespreekavond of een gezellige nazit met een drankje. Fotobespreken is leuk, maar napraten is soms nóg leuker.

· Per fotograaf langs de foto’s – eerst elk beeld afzonderlijk, daarna het hele setje in samenhang bespreken. Geeft breder beeld.

· Iedereen doet mee – bijna alle leden sturen elke keer werk in, én komen állemaal aan bod!

· Slim bespreeksysteem – foto’s vooraf uploaden in een bespreeksysteem en op de avond zelf presenteren: werkt snel en overzichtelijk. Alle foto’s worden bewaard en kunnen door de fotograaf worden teruggekeken. Super

· Werken in groepjes – met een tablet en vier gerichte vragen aan de slag, daarna plenair de bevindingen delen. Vergroot betrokkenheid.

· Samen optrekken – met een andere club een lezing organiseren. Scheelt kosten en je ontmoet elkaar.

Tijdens de bijeenkomst voor individuele leden in Waalre, op 9 juli jl. hebben vier mensen toegestemd om de uitkomsten van dat gesprek verder uit te werken. Sandra Blom, Mariska Vereijken, Clasien Selman en Mariet Wielders zijn daarvoor op 13 augustus voor het eerst bij elkaar gekomen.

We waren het er snel over eens dat de activiteiten onder Klik en Connect zeker voor individuele leden van de Fotobond heel nuttig kunnen zijn. Dus we hopen op 12 oktober op de inspiratie dag bij Pennings Foundation veel individuele leden te zien. En we hopen dat de app Fotoclub Hub snel doorontwikkeld wordt. Voor de functionaliteit en interface zijn aan Mariet nog wel verbeterpunten meegegeven.

Daarnaast is gesproken over aanvullende zaken die het voor individuele leden makkelijk maken om alles te halen uit het Fotobond-lidmaatschap, bijvoorbeeld een aangewezen contactpersoon binnen het afdelingsbestuur, waaraan je als individueel lid je wensen of vragen kunt stellen.

Ook zijn in de Waalre bijeenkomst verschillende wensen genoteerd waar de taakgroep zich van alles bij kan voorstellen, maar we zouden graag weten of deze wensen ook breder leven. Denk bijvoorbeeld aan het volgende: 
– Het instellen van regionale themagroepen voor de individuele leden.
– De mogelijkheid om te exposeren waarbij de afdeling van de Fotobond zou kunnen bemiddelen om fotografen bij elkaar te brengen en een ruimte te vinden.
– Het organiseren van communicatie tussen individuele leden via thematische whatsapp groepen.

Deze wensen zouden we graag nog eens met een grotere groep deelnemers bepreken. Hoe we dat kunnen organiseren, is onderwerp van een tweede bijeenkomst van de tijdelijke taakgroep, eind oktober, ná de inspiratiedag.

Heb jij als individueel lid na het lezen van dit verslag een reactie voor de tijdelijke taakgroep? Laat het weten aan Clasien Selman, via dit mailadres.

In het kader van het project Klik en Connect is de ontwikkeling van de app Fotoclub Hub in een stroomversnelling geraakt. Inmiddels valt in samenwerking met 7 verschillende clubs het werk van meer dan 100 amateurfotografen te bekijken. De app kan zelfs de locaties van 72 fotoclubs in Brabant Oost op landkaartjes tonen.
En dat is nog niet alles: je kunt eenvoudig de fotografen vinden het hetzelfde interessegebied hebben als jij. Zoek je architectuur-fotografen of macro-fotografen, nu met één spreekwoordelijke klik gevonden!

TWEE APP VERSIES
Naast de continue groei van de inhoud is de app zelf ook in voortdurende ontwikkeling. Er is een versie voor voor iPhone en iPad. Maar er is nu ook een webversie voor op andere soorten telefoons of op een PC. De twee versies zien er op sommige punten anders uit, maar laten dezelfde inhoud zien en hebben vergelijkbare mogelijkheden. 

En zo ziet dezelfde foto in de webversie in een web browser:

CLUBS
De app kent alle 30 Fotobond clubs in Brabant Oost, maar ook 32 andere fotoclubs die niet aangesloten zijn bij de Fotobond. De app is voorbereid op clubs in de rest van Nederland maar ook in het buitenland. Zo ondersteunt de app ook Engelstalig gebruik en buitenlandse clubs, en bevatten de kaarten al tientallen fotografie musea .

letterlijk van hier tot Tokyo (Pennings Eindhoven, 東京都写真美術館)

Dit is de lijst met fotoclubs uit Brabant Oost zoals getoond in de webversie: . Klikken op en van de blauwe clubs brengt je naar hun leden en portfolio’s.

LANDKAARTEN
Alle clubs (en nu ook fotomusea) zijn aangegeven op landkaartjes waarop je de locaties van de clubs kunt zien en wat er nog meer in de buurt te vinden is. Men kan clubs vinden door te zoeken op de naam van de club (hier “Erica”) of gemeente.

LEDEN EN PORTFOLIO’S
Van de 30+32 clubs hebben er 6 hun lijst met leden en portfolio’s bij de app aangemeld: fgDeGender, fcBellusImago, fgWaalre, fcEricamera, fcDenDungen, en fgOirshot. Daarmee zijn er inmiddels meer dan 100 fotografen bekend in de app.
Ons doel is dat veel meer clubs gaan meedoen, te beginnen met alle clubs in Brabant Oost.

INDIVIDUELE LEDEN
Naast de aangesloten clubs is er nog een groep genaamd “Individuele Leden Brabant Oost”. Die is bedoeld om individuele Fotobond-leden vindbaar te maken en onderling in contact te komen.
Dit is een resultaat van een onderzoek (Mariet Wielders) binnen “Klik en Connect” om te kijken wat de regionale Fotobond nog meer zou kunnen aanbieden voor individuele leden

EXPERTISE TAGS
Een fotograaf kan zijn expertisegebieden aangeven door te kiezen uit een lijst met 22 tags. De keuzelijst groeit gestaag. Hieronder zie het filteren op “experimentele fotografie” en de gevonden leden. Hiermee kan je vervolgens hun werk bekijken, maar je kunt ook besluiten om contact zoeken met een fotograaf in een andere club met dezelfde belangstelling. Dus Klik en Connect.

OMGAAN MET DATA
Het is belangrijk om te weten dat de foto’s niet in de app zitten. Die foto’s staan op de websites van de clubs en de app haalt ze zodra nodig op. Dit houdt in dat de clubs volledig controle hebben over welke foto’s en gegevens gedeeld worden.

FOTOCLUB HUB IN DE PRAKTIJK

De app uitproberen?

• De Phone/iPad app is in de Apple App Store te vinden onder de naam “Fotoclub Hub”. De app is – en blijft – geheel gratis.
• De ingang van de webversie is hier te vinden op Vanuit daar kan je doorklikken naar de pagina’s per club.

Clubleden opnemen in de app?

• Een club kan meedoen door een voorbeeld textbestand aan te passen zodat het de namen van de leden bevat. Hier zijn stapsgewijze instructies voor.
  Mening van Bram: “het is echt niet moeilijk, maar wel onbekend terrein”. Er is overigens volop discussie hoe we dat proces op termijn verder kunnen vereenvoudigen.
• Zodra een club een versie van hun clubbestand heeft, stuurt men dat naar ons, en wij regelen de rest.

Individuele leden opnemen in de app?

• Hier geldt iets soortgelijks als voor de clubs. Behalve dat er al een beginnetje van het invoerbestand met enkele leden bestaat. Voor informatie, neem contact op met Mariet Wielders.

Meer info?
Meer uitleg is te vinden in de iPhone/iPad app zelf en via deze link.

Vragen en andere hulp?

• Bugs en app suggesties: Peter van den Hamer
• Hulp aan nieuwe gebruikers: Bram van den Berge
• Wie zelf wat hulp kan bieden, graag! Testen, korte videos, vormgevers, vertaling, coders… zeg het maar.

Samen groeien, elkaar inspireren

Achter de schermen is de Klik & Connect-groep de afgelopen tijd druk bezig geweest met mooie ontwikkelingen. Eén daarvan was een bijzondere bijeenkomst op 9 juni, speciaal voor de individuele leden van de Fotobond.

Individuele leden in beeld

Tijdens de bijeenkomst gingen we in gesprek over wat individuele leden beweegt om niet bij een fotoclub aan te sluiten, en wat hun wensen en behoeften zijn. Een waardevol moment van uitwisseling!

De meeste individuele zijn lid geweest van een club en hebben besloten om de club te verlaten.

Waarom kiezen leden voor een individueel lidmaatschap?

· Onvrede over de club. Veel regeltjes en een dynamiek, waar ze zich niet fijn bij voelen

· Ze willen zich verder ontwikkelen in hun eigen stijl en vinden dit minder in clubverband

· Er is onvrede over de manier van fotobesprekingen binnen clubs

· Er is te weinig ruimte voor creatieve of abstracte fotografie

Toch blijven ze graag verbonden aan de Fotobond. Waarom?

Ze willen betrokken blijven bij de fotobond en de activiteiten zoals wedstrijden en mentoraten. Vooral de mentoraten worden als grote meerwaarde ervaren voor persoonlijke groei

Wat is de behoefte?

De leden gaven duidelijk aan wat ze missen en waar hun behoefte ligt:

· Fotograferen met gelijkgestemden

· Gezamenlijke activiteiten ondernemen

· Elkaar vaker live ontmoeten

· Een laagdrempelig platform om contact te houden

· Meer aanbod van mentoraten

· Regionale groepen oprichten (naar voorbeeld van de landelijke groepen van de Fotobond)

· Ook het exposeren wordt gemist

Kortom: er is behoefte aan verbinding en verdieping!

Vervolgstappen

Een aantal aanwezigen heeft zich inmiddels aangesloten bij een nieuwe werkgroep die zich – onder begeleiding van Mariet Wielders en Clasien Selman – verder buigt over de invulling van deze wensen.

Ben jij individueel lid? Dan is de app ‘Fotoclub Hub’ er óók voor jou!
Wil je deelnemen? Stuur een e-mail,   Dan zorgen wij dat jouw aanmelding bij Mariet terechtkomt.

Inspiratiemarkt – Save the date!

12 oktober
Inspiratiemarkt voor fotografen in Oost-Brabant

Samen met de Pennings Foundation organiseert Klik & Connect een inspirerende dag vol fotografie, ontmoeting en nieuwe ideeën. Een eerste mooie samenwerking om het aanbod voor fotografen in de regio te verrijken.

Meer info en inschrijven?
Binnenkort via de nieuwsbrieven van Oost-Brabant en de Pennings Foundation. Houd ze dus goed in de gaten!

Bij elkaar in de keuken kijken
De wederzijdse bezoeken van en naar verschillende fotoclubs op de foto bespreekavonden gaan gewoon nog door en geven verrassende inzichten.
Leuk om binnen je club de bespreekavonden eens op een andere manier te gaan doen.
Geef je ideeën door en we zullen maandelijks in de nieuwsbrief de” TOP’s” gaan delen.